Rozporządzenie eFTI: elektroniczne informacje o transporcie towarowym od 9 lipca 2027 r.

Rozporządzenie eFTI: początek stosowania i podstawa prawna

Rozporządzenie eFTI, czyli rozporządzenie (UE) 2020/1056 w sprawie elektronicznych informacji dotyczących transportu towarowego, przyjęto 15 lipca 2020 r. Od 9 lipca 2027 r. organy w każdym kraju UE muszą przyjmować wymagane prawem informacje o ładunku, które firma udostępnia przez certyfikowaną platformę eFTI. Komisja Europejska nazywa tę datę dniem pełnego stosowania rozporządzenia.

Datę wyznacza art. 5 ust. 1. Organy muszą przyjmować dane eFTI po 30 miesiącach od wejścia w życie pierwszych aktów wykonawczych i delegowanych. Dziennik Urzędowy UE opublikował pierwsze trzy akty 20 grudnia 2024 r. Weszły one w życie dwudziestego dnia po publikacji, czyli 9 stycznia 2025 r. Termin 30 miesięcy od tej daty mija 9 lipca 2027 r.

Zgodnie z art. 18 ust. 2 rozporządzenie stosuje się od 21 sierpnia 2024 r., ale obowiązek organów zaczyna się później. Od stycznia 2026 r. platformy mogą przygotowywać się do działania. Unijne przepisy o certyfikacji platform eFTI i dostawców usług eFTI nie zostały jeszcze przyjęte. Komisja planuje przyjąć je do grudnia 2026 r.

Informacje i rodzaje transportu objęte eFTI

eFTI obejmuje informacje o ładunku, które firma musi przedstawić organowi na podstawie prawa UE lub prawa krajowego. Komisja Europejska wymienia cztery rodzaje transportu: drogowy, kolejowy, wodny śródlądowy i lotniczy. eFTI nie wprowadza nowych obowiązków informacyjnych. Firma przekazuje te same dane co dziś, tylko w formie elektronicznej i z certyfikowanej platformy.

Art. 2 i załącznik I rozporządzenia wymieniają przepisy UE objęte eFTI. Rozporządzenie obejmuje też przepisy krajowe, a rozporządzenie delegowane (UE) 2024/2025 wymienia je według krajów. Na liście dla Litwy są między innymi litewski Kodeks transportu drogowego i Kodeks transportu wodnego śródlądowego.

• Dokument przewozowy dla każdej przesyłki zgodnie z rozporządzeniem Rady EWG nr 11. Podaje on nadawcę, towar, jego wagę, miejsce przyjęcia do przewozu i miejsce dostawy.
• Dowody każdej operacji kabotażowej zgodnie z art. 8 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1072/2009.
• Dokumenty transportu kombinowanego zgodnie z art. 3 dyrektywy 92/106/EWG.
• Informacje o przemieszczaniu odpadów zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1013/2006.
• Dokument przewozowy towarów niebezpiecznych zgodnie z działem 5.4 ADR, RID i ADN.
• Informacje o ochronie ładunków lotniczych zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym (UE) 2015/1998.

Porównanie e-CMR i eFTI

e-CMR jest listem przewozowym CMR w formie elektronicznej. Nadawca, przewoźnik i odbiorca używają go jako dowodu umowy przewozu i dostawy. eFTI jest przepisem UE skierowanym do organów. Zobowiązuje je do przyjmowania wymaganych prawem informacji o ładunku z certyfikowanej platformy. Oba rozwiązania mogą działać razem. Żadne z nich nie zastępuje drugiego.

Podstawą e-CMR jest protokół dodatkowy do Konwencji CMR, sporządzony w Genewie 20 lutego 2008 r. Protokół wszedł w życie 5 czerwca 2011 r. Obowiązuje między państwami, które do niego przystąpiły, także poza UE. W naszym poradniku „List przewozowy CMR” podajemy, które kraje na naszych trasach go ratyfikowały.

Fińska agencja transportu Traficom wskazuje, że firma może używać tylko CMR lub e-CMR, tylko eFTI albo obu rozwiązań razem. List przewozowy CMR można przygotować z danych eFTI, a dane eFTI z listu CMR. Traficom wskazuje też, że organy UE już dziś mogą przyjąć e-CMR, gdy kierowca pokaże go podczas kontroli na swoim urządzeniu.

Kontrola eFTI na drodze

Podczas kontroli eFTI kierowca lub firma przekazuje funkcjonariuszowi unikalny link do danych. Link może mieć postać kodu QR na telefonie lub tablecie albo wydruku na papierze. System funkcjonariusza pobiera dane z platformy eFTI przez bramkę eFTI. Platforma wysyła tylko te dane, o które prosi funkcjonariusz.

Rozporządzenie wprowadza trzy zasady. Dane muszą pochodzić z certyfikowanej platformy eFTI, a gdy firma korzysta z dostawcy usług, także od certyfikowanego dostawcy usług eFTI. Na żądanie organu firma pokazuje informacje w formie czytelnej dla człowieka na ekranie własnego urządzenia. Informacje z certyfikowanej platformy mają znak certyfikacji.

Firma zachowuje kontrolę nad swoimi danymi. Zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym (UE) 2025/2243 platforma musi umożliwić firmie otrzymanie powiadomienia o każdym zapytaniu organu. Zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym (UE) 2024/1942 bramki eFTI przekazują zapytania i odpowiedzi. Nie przechowują danych o ładunku, a jedynie dane techniczne, na przykład identyfikatory i logi.

Papierowy CMR i dowody dla VAT

Dla nadawcy papierowy list przewozowy CMR obowiązuje przed 9 lipca 2027 r. i po tej dacie. Traficom wskazuje, że międzynarodowy transport drogowy nadal wymaga listu przewozowego CMR, papierowego lub e-CMR. Korzystanie z eFTI pozostaje dobrowolne. Po dostawie RNJ Transport przesyła Państwu kopię podpisanego listu CMR. O dokumenty potrzebne dla Państwa ładunku prosimy pytać swoją osobę kontaktową w RNJ Transport.

Podpisany list CMR warto przechowywać. Art. 45a rozporządzenia wykonawczego (UE) nr 282/2011 dodano rozporządzeniem (UE) 2018/1912. Wymienia on podpisany list przewozowy CMR jako jeden z dowodów transportu, gdy wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów (WDT) korzysta ze stawki VAT 0%. Zasadę dwóch dokumentów wyjaśniamy w poradniku „Cło w obrębie UE”. Prosimy sprawdzić w swoim urzędzie skarbowym, jakie dowody akceptuje.

Lista kontrolna: pytania o elektroniczne dokumenty przewozowe

Te pytania warto zadać spedytorowi lub przewoźnikowi w rozmowie o dokumentach elektronicznych. Odpowiedzi pokażą, co zmienia się dla Państwa ładunków, a co zostaje na papierze.